Εορτολόγιο 24 Ιανουαρίου: Η συγκλονιστική ζωή της Οσίας Ξένης και οι Άγιοι που τιμά σήμερα η Εκκλησία

Η σημερινή ημέρα, Σάββατο 24 Ιανουαρίου, είναι άρρηκτα δεμένη με μορφές που κατέχουν ιδιαίτερη θέση στο ορθόδοξο εορτολόγιο. Η Εκκλησία τιμά πρόσωπα που μέσα από τον βίο και την άσκησή τους άφησαν ισχυρό πνευματικό αποτύπωμα, ενώ τα ονόματά τους συνεχίζουν να ακούγονται ζωντανά μέχρι σήμερα, μέσα από τη λατρευτική και την καθημερινή παράδοση.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική μνήμη, σήμερα τιμώνται η Οσία Ξένη, ο Όσιος Φίλων και ο Όσιος Ζωσιμάς. Με την ημέρα αυτή συνδέονται τα ονόματα Ξένη, Ξένια, Ξένος, Ξένιος, Φίλων, Φίλωνας, Ζωσιμάς και Ζωσιμίνα, τα οποία εξακολουθούν να μεταφέρονται από γενιά σε γενιά, διατηρώντας ζωντανή τη σχέση της κοινωνίας με τη θρησκευτική παράδοση.

Η μορφή που ξεχωρίζει για τη βαθιά ανθρώπινη και ταυτόχρονα ασκητική της διαδρομή είναι εκείνη της Οσίας Ξένης. Γεννημένη στην Αγία Πετρούπολη το 1730 μ.Χ., έζησε αρχικά μια ζωή κοινωνικά αποδεκτή και υλικά άνετη. Ο γάμος της με τον Αντρέα Φεοντόροβιτς Πετρώφ, αξιωματικό και πρωτοψάλτη της βασιλικής αυλής, την ενέταξε σε έναν κύκλο κοσμικής ζωής, γεμάτο εκδηλώσεις, συναναστροφές και δημόσια παρουσία.

Η καθημερινότητά της δεν προμήνυε την ανατροπή που θα ακολουθούσε. Ο αιφνίδιος θάνατος του συζύγου της, ο οποίος κατέρρευσε σε κοινωνική εκδήλωση χωρίς να έχει προηγουμένως προετοιμαστεί πνευματικά, στάθηκε καθοριστικός. Το γεγονός αυτό βύθισε την Ξένια σε βαθύ πένθος και έντονη εσωτερική αγωνία, αλλά ταυτόχρονα αποτέλεσε την απαρχή μιας ριζικής μεταστροφής.

Μετά την ταφή του συζύγου της, η Ξένια εξαφανίστηκε από την Αγία Πετρούπολη για οκτώ ολόκληρα χρόνια. Η παράδοση αναφέρει ότι αφιερώθηκε σε αυστηρή άσκηση και πνευματική καθοδήγηση, πιθανότατα κοντά σε πνευματικούς γέροντες της ησυχαστικής παράδοσης. Το διάστημα αυτό δεν λειτούργησε ως απομόνωση από τον κόσμο, αλλά ως προετοιμασία για έναν ιδιαίτερα δύσκολο και σπάνιο πνευματικό δρόμο.

Όταν επέστρεψε στην πόλη, η ζωή της είχε αλλάξει ολοκληρωτικά. Μοίρασε όλα τα υπάρχοντά της, εγκατέλειψε το σπίτι της και υιοθέτησε έναν τρόπο ζωής απόλυτης φτώχειας. Δημόσια δήλωνε ότι ο σύζυγός της ζει και ότι η ίδια έχει πεθάνει, φορώντας τα ρούχα του και χρησιμοποιώντας το όνομά του. Η συμπεριφορά αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και παρεξηγήσεις, ακόμη και από τους συγγενείς της, που προσέφυγαν στις αρχές θεωρώντας την πνευματικά ασταθή.

Ωστόσο, οι αρχές διαπίστωσαν ότι διέθετε πλήρη διαύγεια και της αναγνώρισαν το δικαίωμα να ενεργεί ελεύθερα. Στην ορθόδοξη παράδοση, η στάση της εντάσσεται στον δρόμο των «Διά Χριστόν σαλών», ανθρώπων που επιλέγουν την κοινωνική παρεξήγηση για να κρύψουν την πνευματική τους κατάσταση και να ζήσουν σε απόλυτη ταπείνωση.

Η καθημερινότητά της χαρακτηρίστηκε από σκληρή άσκηση. Περιπλανιόταν στους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης με φθαρμένα ρούχα, χωρίς μόνιμη στέγη, συχνά δεχόμενη χλευασμό. Τις νύχτες αποσυρόταν εκτός πόλης, όπου προσευχόταν γονατιστή μέχρι το ξημέρωμα, ακόμη και μέσα στους σκληρούς χειμώνες. Μαρτυρίες της εποχής αναφέρουν ότι η αντοχή της στις καιρικές συνθήκες προκαλούσε δέος στους κατοίκους.

Με την πάροδο των ετών, η στάση της άρχισε να γίνεται κατανοητή. Οι άνθρωποι άρχισαν να βλέπουν στο πρόσωπό της μια πηγή παρηγοριάς και ευλογίας. Το Συναξάρι καταγράφει περιστατικά στα οποία η παρουσία της συνδέθηκε με ανακούφιση ανθρώπων σε ανάγκη, καθώς και με γεγονότα που ερμηνεύθηκαν ως προορατικά χαρίσματα, ενισχύοντας τη φήμη της ως αγίας μορφής.

Η προσφορά της δεν περιορίστηκε στη δημόσια παρουσία. Κατά την ανέγερση εκκλησίας στο κοιμητήριο του Σμόλενσκ, μετέφερε κρυφά τη νύχτα οικοδομικά υλικά, βοηθώντας ουσιαστικά στην ολοκλήρωση του έργου. Η πράξη αυτή αποκαλύφθηκε τυχαία, επιβεβαιώνοντας την ανιδιοτελή της στάση.

Η Οσία Ξένη εκοιμήθη σε ηλικία περίπου εβδομήντα ενός ετών. Ο τάφος της μετατράπηκε άμεσα σε τόπο προσκυνήματος και το παρεκκλήσιο που ανεγέρθηκε αργότερα παρέμεινε σημείο αναφοράς ακόμη και σε δύσκολες ιστορικές περιόδους. Η επίσημη αναγνώρισή της ως αγίας πραγματοποιήθηκε το 1978 και επισφραγίστηκε το 1988, επιβεβαιώνοντας μια παράδοση τιμής που είχε ήδη ριζώσει βαθιά στη συνείδηση των πιστών.