Γιατί οι άνδρες στα αρχαία ελληνικά αγάλματα έχουν μικρό μόριο – Η εξήγηση που ανατρέπει όσα πιστεύαμε

Είναι από εκείνες τις ερωτήσεις που γεννιούνται αυθόρμητα μπροστά σε ένα μαρμάρινο αριστούργημα. Περιδιαβαίνοντας ένα μουσείο και αντικρίζοντας τα αρχαία ελληνικά αγάλματα, πολλοί αναρωτιούνται το ίδιο πράγμα: γιατί οι άνδρες απεικονίζονται με τόσο μικρό μόριο;

Το ερώτημα δεν αφορά την τεχνική αρτιότητα των γλυπτών. Οι κοιλιακοί είναι λαξευμένοι με ακρίβεια, οι μύες μοιάζουν ζωντανοί, το σώμα αποπνέει δύναμη και συμμετρία. Κι όμως, ο ανδρισμός τους δείχνει… σεμνός. Το φαινόμενο αυτό έχει απασχολήσει ιστορικούς τέχνης, ερευνητές και –τα τελευταία χρόνια– και το διαδίκτυο.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο Δαβίδ ή το Χάλκινο Άγαλμα του Αρτεμισίου, που αποδίδεται στον Δία. Αγάλματα που θεωρούνται ύμνος στην ανδρική τελειότητα, αλλά δεν ανταποκρίνονται στα σύγχρονα στερεότυπα περί μεγέθους.

Η απάντηση, ωστόσο, δεν έχει καμία σχέση με περιορισμούς της εποχής ή «αμηχανία» των καλλιτεχνών. Αντίθετα, πρόκειται για συνειδητή επιλογή, βαθιά ριζωμένη στις αξίες της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας.

Την εξήγηση δίνει ο ιστορικός Paul Chrystal, ο οποίος μελέτησε εκτενώς το ζήτημα και παρουσίασε τα ευρήματά του στο βιβλίο In Bed with the Ancient Greeks.

Όπως εξηγεί:
«Το μικρό πέος ήταν σύμφωνο με τα ελληνικά ιδανικά της ανδρικής ομορφιάς. Ήταν σύμβολο υψηλής κουλτούρας και ένδειξη πολιτισμού».

Στην αρχαία Ελλάδα, η αυτοσυγκράτηση, η λογική και ο έλεγχος των παθών θεωρούνταν ύψιστες αρετές. Το ανδρικό σώμα έπρεπε να εκπέμπει ισορροπία και μέτρο. Ένα μικρό μόριο συνδεόταν με πνευματική ανωτερότητα και ηθική σταθερότητα.

Το αντίθετο ίσχυε για τα μεγάλα γεννητικά όργανα. Όπως σημειώνει ο Chrystal, οι φιγούρες που θεωρούνταν διεφθαρμένες, γελοίες ή επικίνδυνες απεικονίζονταν με υπερβολικά μεγάλα και συχνά σε στύση μόρια.
«Τα μεγάλα πέη θεωρούνταν χυδαία και έξω από την πολιτισμική νόρμα. Ήταν χαρακτηριστικό των “βαρβάρων”», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Γι’ αυτό και στις αρχαίες κωμωδίες, στα σατυρικά όντα ή στους εχθρούς των Ελλήνων, το μέγεθος λειτουργούσε σχεδόν ως ειρωνικό σχόλιο. Δεν ήταν ένδειξη δύναμης, αλλά έλλειψης αυτοελέγχου.

Η συγκεκριμένη πληροφορία επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο χάρη στο TikTok, όταν η Ruby Reign παρουσίασε το θέμα σε βίντεο που έγινε viral. Όπως ανέφερε:
«Αυτό που δεν ήξερα ήταν ότι οι Έλληνες παρουσίαζαν τους εχθρούς τους, ακόμα και τους ανόητους στις κωμωδίες, με μεγάλα πέη – και αυτό είχε ξεκάθαρα αρνητική σημασία».

Και συμπλήρωσε:
«Το μικρότερο μόριο θεωρούνταν σημάδι αρετής, ευγένειας και πειθαρχίας. Το μεγαλύτερο ήταν σύμβολο λαγνείας και βαρβαρότητας. Είναι εντελώς αντίθετο από ό,τι ισχύει σήμερα».

Οι αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα δεν άργησαν να έρθουν. Άλλοι αντιμετώπισαν την πληροφορία με χιούμορ, άλλοι με… ανακούφιση.
«Σίγουρα πρέπει να επιστρέψουμε στις ρίζες μας», σχολίασε ένας χρήστης.
«Γεννήθηκα σε λάθος εποχή», έγραψε ένας άλλος.
«Τότε ήμασταν στην κορυφή, τώρα κυβερνούν οι βάρβαροι», σχολίασε κάποιος τρίτος.