Η σχέση του Μέγα Αλέξανδρου με τον Περίτα

Λίγες προσωπικότητες έχουν σφραγίσει τόσο καθοριστικά την παγκόσμια ιστορία όσο ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Έλληνας ηγεμόνας της Μακεδονίας που μέχρι τα 30 του χρόνια δημιούργησε μια αυτοκρατορία από την Ελλάδα έως τη βορειοδυτική Ινδία. Χιλιάδες χρόνια μετά τον θάνατό του, η ζωή και τα επιτεύγματά του εξακολουθούν να γοητεύουν μελετητές και κοινό. Μια ενδιαφέρουσα πτυχή αυτής της πολυδιάστατης προσωπικότητας είναι η σχέση του με ζώα που σημάδεψαν την πορεία του, είτε ως πιστοί σύντροφοι είτε ως αντίπαλοι στο πεδίο της μάχης.

Ο σκύλος Περίτας

Παράλληλα με τον διάσημο δεσμό του με τον Βουκεφάλα, ο Αλέξανδρος είχε στο πλευρό του και άλλα ζώα. Ένας από αυτά ήταν ο σκύλος Περίτας, που, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ο βασιλιάς φέρεται να είχε μεγαλώσει ο ίδιος. Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι ο Αλέξανδρος τον αγαπούσε τόσο πολύ που ονόμασε πόλη προς τιμήν του, πιθανώς κοντά στην περιοχή όπου ιδρύθηκε και η «Βουκεφάλα» στο σημερινό Πακιστάν, ως ενδεχόμενο λάφυρο από τη νίκη επί του Πώρου στη Μάχη του Υδάσπη.

Οι πληροφορίες για τον Περίτα είναι περιορισμένες και οι αναφορές για τη φυλή του αμφισβητούνται. Κάποιες θεωρίες τον συνδέουν με μολοσσό, μαστίφ ή λακωνικό κύων, αλλά δεν υπάρχουν επαρκή ιστορικά στοιχεία. Στη λαϊκή παράδοση εμφανίζονται και θρύλοι για πολεμικούς σκύλους που αντιμετώπιζαν λιοντάρια και ελέφαντες, χωρίς όμως να συνδέονται άμεσα με τον Περίτα.

Παρά την περιορισμένη τεκμηρίωση, ο Περίτας έχει βρει μια θέση και στην ποπ κουλτούρα: στην ταινία κινουμένων σχεδίων «Scoob!» (2020) παρουσιάζεται ως πρόγονος του Scooby-Doo, με τον δεσμό του με τον Αλέξανδρο να παίζει κεντρικό ρόλο στην πλοκή.

Ο Βουκεφάλας, το άλογο-σύμβολο

Η πιο γνωστή ιστορία γύρω από τον Βουκεφάλα προέρχεται επίσης από τον Πλούταρχο και αφορά τη στιγμή που ο Αλέξανδρος, έφηβος τότε, κατάφερε να δαμάσει το άλογο που οι Μακεδόνες θεωρούσαν ατίθασο. Παρατήρησε ότι το ζώο φοβόταν τη σκιά του και το στράφηκε προς τον ήλιο, με αποτέλεσμα να ηρεμήσει και να τον αφήσει να το ιππεύσει. Η σκηνή αυτή οδήγησε σε έναν από τους πιο διάσημους διαλόγους της αρχαιότητας, όταν ο πατέρας του, Φίλιππος Β’, του είπε ότι η Μακεδονία είναι πολύ μικρή για τον ίδιο.

Ο Βουκεφάλας συνόδευσε τον Αλέξανδρο σε περισσότερες από 20 χρόνια εκστρατειών. Αρχαίες πηγές τον περιγράφουν ως θεσσαλικό άτι εξαιρετικά δυνατό και έξυπνο, που δεν ανεχόταν άλλον αναβάτη. Όταν ο Βουκεφάλας απήχθη από τους Ούξιους, ο Αλέξανδρος απείλησε ότι θα τους εξοντώσει αν δεν τον επιστρέψουν, και τελικά το άλογο επέστρεψε σώο.

Ο θάνατός του, λίγο μετά τη Μάχη του Υδάσπη, συγκλόνισε τον Αλέξανδρο, ο οποίος ίδρυσε και ονόμασε πόλη προς τιμήν του. Οι πηγές διαφωνούν ως προς τα αίτια του θανάτου, κάνοντας λόγο είτε για τραυματισμό είτε για γήρας και κόπωση λόγω ζέστης.

Ο ελέφαντας του Πώρου: αντίπαλος και σύμβολο

Στην ιστορία του Αλεξάνδρου υπάρχει και η εικόνα ενός άλλου μεγάλου ζώου, που τον αντιμετώπισε όχι ως φίλος αλλά ως αντίπαλος. Στη Μάχη του Υδάσπη (326 π.Χ.), ο Αλέξανδρος βρέθηκε απέναντι στον βασιλιά Πώρο, του οποίου ο στρατός περιλάμβανε δεκάδες πολεμικούς ελέφαντες. Αν και αρχικά οι ελέφαντες προκάλεσαν προβλήματα στις μακεδονικές γραμμές, οι στρατηγικές του Αλεξάνδρου τους έφεραν σε σύγχυση, με αποτέλεσμα να γυρίσουν ενάντια στον ίδιο τους τον στρατό.

Ο Πώρος πολεμούσε πάνω σε έναν τεράστιο ελέφαντα, που φέρεται να τον προστάτεψε ακόμα και όταν ο βασιλιάς τραυματίστηκε, γονατίζοντας για να μην τον ρίξει. Μετά τη νίκη, ο Αλέξανδρος εντυπωσιάστηκε από το θάρρος του Πώρου και του επέτρεψε να συνεχίσει να κυβερνά ως σατράπης.

Σύμφωνα με τον Διόδωρο τον Σικελιώτη, μετά τη μάχη ο Αλέξανδρος συγκέντρωσε τους ελέφαντες που είχαν διασκορπιστεί και τους ενσωμάτωσε στο στράτευμά του. Μετά τον θάνατό του, οι ελέφαντες αποτέλεσαν σημαντικό στοιχείο στις στρατιές των διαδόχων του.