Νέα πρόκληση από την Τουρκία στο Αιγαίο

Σε νέα κλιμάκωση της προκλητικής της ρητορικής στο Αιγαίο προχώρησε η Τουρκία, εκδίδοντας δύο NAVTEX με χρονικό ορίζοντα δύο ετών, επαναφέροντας στο προσκήνιο το αφήγημα περί «αποστρατικοποιημένων» ελληνικών νησιών. Οι αναγγελίες αυτές έρχονται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς προηγούνται της αναμενόμενης συνάντησης του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία προγραμματίζεται για τον Φεβρουάριο, χωρίς ακόμη να έχει οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία.

Μέσω των δύο NAVTEX, η Άγκυρα επιχειρεί να παγιώσει τις πάγιες αξιώσεις της στο Αιγαίο, αμφισβητώντας ευθέως την ελληνική κυριαρχία και επαναλαμβάνοντας θέσεις που η Αθήνα έχει κατ’ επανάληψη απορρίψει ως ανυπόστατες και αντίθετες στο διεθνές δίκαιο. Το περιεχόμενο των αναγγελιών δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας, καθώς στοχεύει τόσο στο νομικό καθεστώς των νησιών όσο και στη δικαιοδοσία για έρευνες και δραστηριότητες στην περιοχή.

Η πρώτη NAVTEX αναφέρεται σε «κατά καιρούς» εκπομπή αγγελιών που, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, καλύπτουν περιοχές τις οποίες χαρακτηρίζει ως «τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο». Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τα όρια της συγκεκριμένης υφαλοκρηπίδας «μένει να οριοθετηθούν από τα παράκτια κράτη», υιοθετώντας μια λογική συνδιαχείρισης που η Ελλάδα απορρίπτει πλήρως. Παράλληλα, επιμένει ότι «όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες στην περιοχή τουρκικής δικαιοδοσίας πρέπει να πραγματοποιούνται σε συντονισμό με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές», θέτοντας ευθέως ζήτημα αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας.

Η δεύτερη NAVTEX είναι ακόμη πιο αιχμηρή, καθώς κατονομάζει συγκεκριμένα ελληνικά νησιά του Αιγαίου και της Δωδεκανήσου, τα οποία η Τουρκία χαρακτηρίζει ως τελούντα υπό καθεστώς «μόνιμης αποστρατικοποίησης». Στη λίστα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Θάσος, η Σαμοθράκη, η Λήμνος, η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Ικαρία, η Ρόδος, η Κως, καθώς και το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου, μια περιοχή ιδιαίτερης γεωστρατηγικής σημασίας.

Στο ίδιο κείμενο, η Άγκυρα επικαλείται διεθνείς συνθήκες, όπως τη Διάσκεψη του Λονδίνου του 1914, τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947, υποστηρίζοντας ότι βάσει αυτών «δεν πρέπει να διεξάγονται στρατιωτικές δραστηριότητες στα χωρικά ύδατα των εν λόγω νησιών». Πρόκειται για μια πάγια τουρκική επιχειρηματολογία, την οποία η ελληνική πλευρά θεωρεί επιλεκτική και νομικά αβάσιμη, καθώς αγνοεί κρίσιμες παραμέτρους ασφάλειας και το δικαίωμα άμυνας που προβλέπει ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών.

Η χρονική διάρκεια των δύο NAVTEX, που εκτείνονται σε ορίζοντα διετίας, προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην κίνηση της Άγκυρας, καθώς δεν πρόκειται για μια πρόσκαιρη ενέργεια, αλλά για προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων και διατήρησης σταθερής πίεσης στο Αιγαίο. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η Τουρκία επιδιώκει να θέσει το πλαίσιο της ατζέντας ενόψει των επερχόμενων επαφών σε ανώτατο επίπεδο.

Για την Αθήνα, η νέα αυτή εξέλιξη συνιστά ακόμη μία υπενθύμιση ότι, παρά τους διαύλους επικοινωνίας και τη ρητορική περί «ήρεμων νερών», η τουρκική πλευρά δεν έχει εγκαταλείψει τις αναθεωρητικές της θέσεις. Η ελληνική διπλωματία παρακολουθεί στενά τις κινήσεις της Άγκυρας, επαναλαμβάνοντας ότι η κυριαρχία των ελληνικών νησιών δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.