Νύχτα και τιμόνι: Το δυστύχημα που άνοιξε ξανά τη μεγάλη συζήτηση

Το θανατηφόρο τροχαίο δυστύχημα στον Βόλος, που κόστισε τη ζωή σε δύο νέους ανθρώπους, επαναφέρει με δραματικό τρόπο ένα θέμα που εδώ και χρόνια προκαλεί έντονες συζητήσεις: πρέπει να επιβάλλονται αυστηρότεροι περιορισμοί στην οδήγηση ηλικιωμένων, ιδιαίτερα κατά τις νυχτερινές ώρες;

Οι αρχές που ερευνούν τις συνθήκες του δυστυχήματος εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο η ευθύνη να βαραίνει τον 82χρονο οδηγό αγροτικού οχήματος, ο οποίος, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, δεν διέθετε την απαιτούμενη ικανότητα ασφαλούς οδήγησης στο σκοτάδι. Το τραγικό αποτέλεσμα ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όταν η ηλικία και η υγεία συγκρούονται με την καθημερινή οδήγηση.

Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ήδη τη δυνατότητα επιβολής περιορισμών σε οδηγούς που, λόγω ηλικίας ή ιατρικών παραμέτρων, δεν μπορούν να οδηγήσουν με ασφάλεια σε συγκεκριμένες συνθήκες. Σε τέτοιες περιπτώσεις, απαγορεύεται η κυκλοφορία του οχήματος μετά τη δύση του ηλίου, με τον σχετικό περιορισμό να αναγράφεται στο δίπλωμα οδήγησης.

Στα νέα διπλώματα τύπου κάρτας, οι περιορισμοί αυτοί εμφανίζονται με ειδικούς κωδικούς στο πίσω μέρος. Ο κωδικός “12” υποδηλώνει γενικούς περιορισμούς, ενώ ο πιο χαρακτηριστικός για την παρούσα συζήτηση είναι ο «05.01», που αφορά την οδήγηση αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Πρόκειται για μέτρο που εφαρμόζεται ήδη, αλλά σπάνια συζητείται δημόσια μέχρι να συμβεί μια τραγωδία.

Ο βασικότερος λόγος επιβολής τέτοιων περιορισμών σχετίζεται με προβλήματα όρασης. Η νυχτερινή οδήγηση είναι από μόνη της πιο επικίνδυνη, καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός δεν είναι φτιαγμένος για να λειτουργεί με την ίδια αποτελεσματικότητα στο σκοτάδι. Η προσαρμογή των ματιών στο χαμηλό φωτισμό έχει όρια, τα οποία γίνονται ακόμη πιο στενά με την ηλικία.

Παθήσεις που επηρεάζουν την όραση, όπως μειωμένη αντίληψη βάθους, δυσκολία προσαρμογής στο σκοτάδι ή έντονη ευαισθησία στα φώτα των άλλων οχημάτων, αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο ατυχήματος. Σε πολλές περιπτώσεις, ο οδηγός μπορεί να αισθάνεται ικανός, όμως τα αντανακλαστικά και η οπτική αντίληψη δεν ανταποκρίνονται πλέον στις απαιτήσεις της νυχτερινής κυκλοφορίας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, τουλάχιστον 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα όρασης, με τη συντριπτική πλειονότητα να είναι άνω των 50 ετών. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν ξεκάθαρα ότι το ζήτημα δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά ένα ευρύ κοινωνικό φαινόμενο.

Μία από τις πιο συχνές παθήσεις είναι η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, η οποία επηρεάζει τόσο τη μακρινή όσο και την κοντινή όραση. Η πάθηση αυτή μπορεί να καταστήσει δύσκολες ή ακόμη και αδύνατες καθημερινές δραστηριότητες, πόσο μάλλον την ασφαλή οδήγηση τη νύχτα, όπου οι οπτικές απαιτήσεις είναι αυξημένες.

Το δυστύχημα στον Βόλο λειτουργεί ως ένα ηχηρό «καμπανάκι» για την κοινωνία και την Πολιτεία. Η ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους, συχνότερες ιατρικές εξετάσεις και ουσιαστική εφαρμογή των προβλεπόμενων περιορισμών επανέρχεται με επιτακτικό τρόπο, με στόχο την προστασία όχι μόνο των ηλικιωμένων οδηγών αλλά και όλων όσοι κινούνται στους δρόμους.