Πόλεμος: Πού βρίσκονται τα καταφύγια στην Ελλάδα

Καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται και ο κίνδυνος επέκτασης της κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει υπαρκτός, επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση για τα μέτρα προστασίας των πολιτών σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης που θα μπορούσε να επηρεάσει και την Ελλάδα.

Ήδη από το 1936, ο τότε πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς, προβλέποντας τις εξελίξεις που θα οδηγούσαν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε δώσει εντολή να κατασκευάζονται χώροι προστασίας και καταφύγια σε κάθε νέα οικοδομή με περισσότερους από δύο ορόφους.

Με βάση αυτή την πρόβλεψη δημιουργήθηκε ένα εκτεταμένο δίκτυο περίπου 12.000 καταφυγίων στην Αθήνα, από τα οποία περίπου 5.500 ανήκαν σε ιδιώτες και βρίσκονταν κάτω από πολυκατοικίες και εργοστάσια.

Η σχετική νομοθεσία καταργήθηκε το 1956, ωστόσο αρκετά από τα καταφύγια εξακολουθούν να υπάρχουν μέχρι σήμερα, κυρίως κάτω από κεντρικούς δρόμους και λόφους της πρωτεύουσας.

Σύμφωνα με απάντηση που δόθηκε στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025 από τον υφυπουργό Προστασίας του Πολίτη Ιωάννης Λαμπρόπουλος, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι σε όλη τη χώρα έχουν χαρακτηριστεί συνολικά 2.892 χώροι ως καταφύγια.

Η συνολική χωρητικότητά τους φτάνει τα 1.981.514 άτομα, ενώ υπάρχει δυνατότητα αύξησης έως και κατά 30% σε περίπτωση ανάγκης.

Την ευθύνη για τη διαχείριση και τη συντήρηση των χώρων αυτών μοιράζονται οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που είναι υπεύθυνοι για τα δημόσια καταφύγια, καθώς και ιδιώτες ιδιοκτήτες, οι οποίοι οφείλουν να φροντίζουν τους χώρους που βρίσκονται στις ιδιοκτησίες τους. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, τα καταφύγια πρέπει να μπορούν να τεθούν σε επιχειρησιακή λειτουργία μέσα σε διάστημα 24 ωρών, εφόσον προκύψει ανάγκη.

Παράλληλα, αρκετά από τα ιστορικά καταφύγια της Αθήνας έχουν αλλάξει χρήση ή παραμένουν κλειστά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το καταφύγιο του Μέγαρο της Βουλής των Ελλήνων, το οποίο από το 2000 έχει μετατραπεί σε υπόγειο πάρκινγκ πέντε επιπέδων.