«Θεοφάνια» ή «Θεοφάνεια»: Πώς πρέπει να το γράφετε

Η λέξη που περιγράφει τη χριστιανική εορτή της βάπτισης του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό γράφεται σωστά «Θεοφάνια», με -ι-, σύμφωνα με τον καθηγητή γλωσσολογίας Γιώργο Μπαμπινιώτη. Η γραφή αυτή ακολουθεί τη γλωσσική παράδοση, καθώς τα ουδέτερα ουσιαστικά που δηλώνουν εορτές ή γεγονότα καταλήγουν συχνά σε -ια, όπως τα «Πύθια» ή τα «Ίσθμια». Παράλληλα, η μορφή «Θεοφάνια» συνδέεται με άλλες λέξεις ουδέτερου γένους όπως το «Επιφάνια».

Η γραφή «Θεοφάνεια» με -ει- χρησιμοποιείται κυρίως για να δηλώσει ιδιότητα ή ενέργεια του επιθέτου «θεοφανής», όπως συμβαίνει με το ζεύγος «διαφανής – διαφάνεια». Ως εκ τούτου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει ένα χαρακτηριστικό ή ιδιότητα, αλλά δεν θεωρείται η κατάλληλη μορφή για την ονομασία της εορτής.

Η λέξη «Θεοφάνια» είχε επίσης χρήση στην αρχαιότητα, για εορτές όπως εκείνη στους Δελφούς, όπου οι πιστοί λάτρευαν το άγαλμα του Απόλλωνα ως «Θεοφάνια». Η μορφή αυτή, όπως επισημαίνει ο Μπαμπινιώτης, ακολουθεί την καθιερωμένη ορθογραφία της ελληνικής γλώσσας, όπου τα ουδέτερα ουσιαστικά καταλήγουν σε -ια.

Συμπερασματικά, για τη χριστιανική εορτή των Φώτων συνιστάται η χρήση της γραφής «Θεοφάνια», ενώ η μορφή «Θεοφάνεια» παραμένει κατάλληλη μόνο σε περιπτώσεις που δηλώνεται ιδιότητα ή ενέργεια.