Ιράν – ΗΠΑ: Ανοιχτοί δίαυλοι εν μέσω αιματηρών διαδηλώσεων και απειλών κλιμάκωσης

Το Ιράν ανακοίνωσε ότι συνεχίζει να διατηρεί ενεργά κανάλια επικοινωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αξιολογεί την απάντηση της Ουάσινγκτον απέναντι στη βίαιη καταστολή των εκτεταμένων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.

Οι κινητοποιήσεις συνιστούν μία από τις σοβαρότερες δοκιμασίες για το θεοκρατικό καθεστώς μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Ο Τραμπ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο απευθείας επαφών με Ιρανούς αξιωματούχους, ενώ παράλληλα διατηρεί διαύλους με την ιρανική αντιπολίτευση. Ταυτόχρονα, αύξησε την πίεση προς την ηγεσία της Τεχεράνης, χωρίς να αποκλείσει ακόμη και στρατιωτική αντίδραση λόγω της φονικής βίας κατά διαδηλωτών.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, μαζί με ανώτατους αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, εισηγήθηκε στον Τραμπ να δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία πριν εξεταστεί οποιοδήποτε στρατιωτικό πλήγμα. Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι συζητήθηκε πρόταση της Τεχεράνης για διαβουλεύσεις γύρω από το πυρηνικό της πρόγραμμα, την ώρα που τα σενάρια στρατιωτικής δράσης παραμένουν στο τραπέζι.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, επανέλαβε ότι η διπλωματική οδός αποτελεί την πρώτη επιλογή του Αμερικανού προέδρου, σημειώνοντας ωστόσο πως έχει «δείξει πως δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει στρατιωτικές επιλογές» όταν το κρίνει αναγκαίο.

Παρά τις συζητήσεις για ενδεχόμενα αεροπορικά πλήγματα, η Ουάσινγκτον επιμένει ότι ο διάλογος προηγείται. Η Λίβιτ επισήμανε ότι τα δημόσια μηνύματα της ιρανικής ηγεσίας διαφέρουν αισθητά από τις ιδιωτικές επικοινωνίες προς τις ΗΠΑ, στοιχείο που, όπως είπε, οδηγεί τον Τραμπ να σταθμίσει προσεκτικά τα παρασκηνιακά σήματα. Από την ιρανική πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επιβεβαίωσε ότι οι επαφές με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο συνεχίστηκαν τόσο πριν όσο και μετά την έναρξη των διαδηλώσεων, χαρακτηρίζοντας όμως τις προτάσεις της Ουάσινγκτον «ασύμβατες» με τη δημόσια ρητορική των απειλών.

Στο εσωτερικό της χώρας, η κατάσταση παραμένει δραματική. Σύμφωνα με την οργάνωση HRANA, έχουν καταγραφεί 572 επιβεβαιωμένοι θάνατοι – 503 διαδηλωτές και 69 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας – καθώς και περισσότερες από 10.600 συλλήψεις από τις 28 Δεκεμβρίου. Τα στοιχεία δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα, καθώς η ενημέρωση δυσχεραίνεται από το εκτεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο.

«Δεκαέξι ημέρες μετά την έναρξη της νέας κύματος αντικυβερνητικών διαδηλώσεων σε ολόκληρο το Ιράν, τουλάχιστον 648 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων εννέα παιδιά κάτω των 18 ετών, έχουν σκοτωθεί και χιλιάδες έχουν τραυματιστεί. Ταυτόχρονα, ανεπιβεβαίωτες αναφορές δείχνουν ότι τουλάχιστον αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι, και σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις περισσότεροι από 6.000, ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί. Λόγω της διακοπής του διαδικτύου από τις 8 Ιανουαρίου και των αυστηρών περιορισμών στην πρόσβαση σε πληροφορίες, είναι εξαιρετικά δύσκολο να επαληθευτούν ανεξάρτητα αυτές οι αναφορές. Ο αριθμός των ατόμων που συνελήφθησαν στις πρόσφατες διαδηλώσεις εκτιμάται ότι υπερβαίνει τους 10.000», αναφέρει η Iran Human Rights.

Οι διαδηλώσεις πυροδοτήθηκαν από την ακρίβεια και τη βαθιά οικονομική κρίση, ωστόσο γρήγορα εξελίχθηκαν σε ανοιχτή αμφισβήτηση του κληρικού καθεστώτος. Παρά την ένταση, δεν υπάρχουν ενδείξεις εσωτερικών ρηγμάτων στους μηχανισμούς εξουσίας, ενώ η αντιπολίτευση παραμένει διασπασμένη.

Οι ιρανικές αρχές αποδίδουν τα αιματηρά επεισόδια σε «ξένη παρέμβαση» και σε τρομοκρατικές ομάδες που, όπως υποστηρίζουν, υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Το υπουργείο Πληροφοριών ανακοίνωσε συλλήψεις ομάδων που φέρονται να εμπλέκονται σε επιθέσεις κατά θρησκευτικών και στρατιωτικών στόχων. Παράλληλα, η Τεχεράνη κάλεσε τους πρεσβευτές τεσσάρων ευρωπαϊκών χωρών, ζητώντας την απόσυρση της στήριξής τους προς τις διαδηλώσεις, ενώ ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές εξέφρασαν έντονη ανησυχία.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν επικοινώνησε με την Ουάσινγκτον για συνομιλίες στο πυρηνικό ζήτημα, προειδοποιώντας ωστόσο ότι οι εξελίξεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε άμεσες ενέργειες. Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα, εξετάζονται επιλογές που περιλαμβάνουν στρατιωτικά πλήγματα, κυβερνοεπιθέσεις, αυστηρότερες κυρώσεις και ψηφιακή υποστήριξη αντικυβερνητικών δικτύων. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση θα καταστήσει αμερικανικές βάσεις και το Ισραήλ «νόμιμους στόχους».

Παρά τις απειλές κλιμάκωσης, η ιρανική ηγεσία δηλώνει ότι η κατάσταση βρίσκεται «υπό πλήρη έλεγχο» και ότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο θα αποκαθίσταται σταδιακά, σε συντονισμό με τις δυνάμεις ασφαλείας.