Δέκα αόρατα χτυπήματα στις συντάξεις: Πώς το 2026 αφαιρεί 3,5 δισ. ευρώ από τους συνταξιούχους

Το 2026 δεν έρχεται ως μια ουδέτερη χρονιά για τους συνταξιούχους. Αντίθετα, προστίθεται σε μια μακρά περίοδο συνεχούς οικονομικής πίεσης, όπου οι απώλειες δεν εμφανίζονται πάντα ως ευθείες περικοπές, αλλά ως σταδιακή αφαίμαξη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, μόνο μέσα στη νέα χρονιά εκτιμάται ότι θα χαθούν περίπου 3,5 δισ. ευρώ από τις συντάξεις, πέραν των τεράστιων απωλειών της προηγούμενης δεκαπενταετίας.

Από το 2010 έως σήμερα, οι συνταξιούχοι έχουν δει το συνολικό τους εισόδημα να συρρικνώνεται δραματικά. Πάνω από 130 δισ. ευρώ έχουν χαθεί σωρευτικά, κυρίως λόγω μνημονιακών ρυθμίσεων που εξακολουθούν να ισχύουν. Το 2026, όμως, έρχεται να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής αυτής της κατάστασης, ενεργοποιώντας δέκα διαφορετικούς «κόφτες» που μειώνουν άμεσα ή έμμεσα το τελικό ποσό που καταλήγει στην τσέπη.

Σημαντικό μέρος των απωλειών προέρχεται από πάγιες κρατήσεις. Η εισφορά υπέρ υγείας, στο 6%, αφαιρεί περίπου 2,2 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, ενώ η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων συνεχίζει να λειτουργεί ως ένας μόνιμος φόρος πάνω στις κύριες και επικουρικές συντάξεις. Μόνο για το 2026, το ποσό που εκτιμάται ότι θα εισπραχθεί μέσω της ΕΑΣ αγγίζει τα 888 εκατ. ευρώ, επιβαρύνοντας περαιτέρω όσους ήδη πληρώνουν φόρο εισοδήματος.

Ιδιαίτερο ρόλο παίζει και η προσωπική διαφορά, η οποία εξακολουθεί να ακυρώνει ή να περιορίζει τις αυξήσεις για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους. Παρότι προβλέπεται σταδιακή κατάργησή της, το 2026 οι αυξήσεις θα δοθούν «κομμένες στη μέση», με αποτέλεσμα περίπου 500 εκατ. ευρώ να μη φτάσουν ποτέ στους δικαιούχους. Στην πράξη, οι ονομαστικές αυξήσεις δεν μεταφράζονται σε πραγματική ενίσχυση.

Τα επίσημα στοιχεία για το ύψος των συντάξεων αποτυπώνουν τη δύσκολη πραγματικότητα. Πάνω από τους μισούς συνταξιούχους λαμβάνουν καθαρά ποσά έως 940 ευρώ, ενώ περισσότεροι από ένας στους τρεις ζουν με λιγότερα από 658 ευρώ τον μήνα. Ακόμη χαμηλότερα, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι επιβιώνουν με συντάξεις που δεν ξεπερνούν τα 480 ευρώ, ποσά που δύσκολα καλύπτουν βασικές ανάγκες.

Την ίδια στιγμή, το νέο φορολογικό πλαίσιο δεν προσφέρει καμία ουσιαστική ανακούφιση. Τα εισοδηματικά όρια παραμένουν «παγωμένα», χωρίς τιμαριθμική προσαρμογή, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να διαβρώνει χρόνο με τον χρόνο την πραγματική αξία των συντάξεων. Το φαινόμενο του «fiscal drag» οδηγεί πολλούς συνταξιούχους να πληρώνουν μεγαλύτερο φόρο, όχι επειδή αυξήθηκε το εισόδημά τους, αλλά επειδή οι τιμές ανεβαίνουν.

Παράλληλα, οι επικουρικές συντάξεις παραμένουν καθηλωμένες εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Η απουσία αυξήσεων από το 2010 έχει οδηγήσει σε πραγματικές απώλειες άνω του 13%, ενώ η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος μπλοκάρει κάθε προοπτική βελτίωσης, εκτός αν υπάρξουν πλεονάσματα. Για 1,3 εκατ. δικαιούχους, αυτό σημαίνει στασιμότητα σε ένα περιβάλλον διαρκούς ακρίβειας.

Στο ίδιο σκηνικό προστίθενται τα αναδρομικά των ετών 2015–2016, τα οποία, παρά τις δικαστικές αποφάσεις, δεν έχουν αποδοθεί σε όλους. Οι καθυστερήσεις στον επανυπολογισμό των συντάξεων στερούν επιπλέον ποσά από χιλιάδες ανθρώπους, που περιμένουν εδώ και χρόνια να δουν διορθώσεις και αυξήσεις στους λογαριασμούς τους.

Η αυξημένη εισφορά ασθενείας, που επιβάλλεται πλέον και στις επικουρικές, λειτουργεί ως ακόμη ένας σταθερός μηχανισμός αφαίρεσης εισοδήματος. Σε συνδυασμό με την απουσία κατώτατης σύνταξης, η οποία καταργήθηκε ουσιαστικά μετά το 2015, το σύστημα αφήνει πολλούς συνταξιούχους χωρίς ένα πραγματικό δίχτυ ασφαλείας, ακόμη και κάτω από τα 400 ευρώ.

Το 2026, λοιπόν, δεν φέρνει μια νέα τομή, αλλά παγιώνει μια πραγματικότητα συνεχούς απώλειας. Οι συντάξεις δεν μειώνονται απαραίτητα με έναν νόμο-σοκ, αλλά «ροκανίζονται» από δέκα διαφορετικές πλευρές, δημιουργώντας ένα μόνιμο καθεστώς πίεσης για εκατομμύρια ανθρώπους.