Σύνταξη: Ποιοι χάνουν χιλιάδες ευρώ

Η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα το ασφαλιστικό σύστημα μοιάζει, εκ πρώτης όψεως, θετική. Οι κύριες συντάξεις απονέμονται πλέον σε χρόνους-ρεκόρ από τον e-ΕΦΚΑ, ενώ οι αυξήσεις των τελευταίων τριών ετών έδωσαν μια πραγματική οικονομική ανάσα σε εκατομμύρια συνταξιούχους. Πίσω όμως από αυτή τη βιτρίνα, κρύβεται μια πιο σκληρή πραγματικότητα, που αφορά το βασικό ερώτημα κάθε ασφαλισμένου: πόσο κοντά βρίσκεται τελικά η σύνταξή του στο 60% του μισθού του.

Το όριο του 60% θεωρείται διεθνώς –και από το Ελεγκτικό Συνέδριο– ως το ελάχιστο δίκαιο επίπεδο ανταπόδοσης των εισφορών. Ωστόσο, για χιλιάδες ασφαλισμένους, η τελική σύνταξη απέχει αισθητά από αυτό το ποσοστό, ακόμη και μετά από 38 ή 40 χρόνια εργασίας.

Την ίδια στιγμή, οι επικουρικές συντάξεις παραμένουν ουσιαστικά «παγωμένες», παρά τα πλεονάσματα των Ταμείων για το 2025 και το 2026, ενώ οι συνταξιούχοι συνεχίζουν να επιβαρύνονται με διπλές κρατήσεις, τόσο μέσω της ΕΑΣ όσο και μέσω της εισφοράς υγείας. Το αποτέλεσμα είναι απώλειες εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ σε ετήσια βάση και έντονα ερωτήματα για το ποιοι πραγματικά ωφελούνται από το σύστημα.

Στη θεωρία, η λογική είναι απλή: περισσότερα χρόνια ασφάλισης και υψηλότερες εισφορές θα έπρεπε να οδηγούν σε υψηλότερη και πιο δίκαιη σύνταξη. Στην πράξη, όμως, το σύστημα λειτουργεί με διαφορετική φιλοσοφία. Οι χαμηλοί και μεσαίοι μισθοί εμφανίζουν συχνά υψηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης, ενώ οι υψηλόμισθοι, παρότι λαμβάνουν μεγαλύτερα ποσά σε ευρώ, «τιμωρούνται» με χαμηλότερα ποσοστά σε σχέση με τις αποδοχές τους.

Η αντίφαση αυτή αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα στοιχεία.

Πίνακας 1: Πότε η σύνταξη πέφτει κάτω από το 60% (38 & 40 έτη)

Ακόμη και με 40 χρόνια ασφάλισης, οι πολύ υψηλοί μισθοί δυσκολεύονται να «σπάσουν» το όριο του 60%, γεγονός που μεταφράζεται σε απώλειες χιλιάδων ευρώ σε βάθος χρόνου.

Στον αντίποδα, οι μεσαίοι μισθοί φαίνεται πως αποτελούν τους σχετικούς «κερδισμένους» του συστήματος, ειδικά όταν συνδυάζονται με 33 έως 35 έτη ασφάλισης.

Πίνακας 2: Μεσαίοι μισθοί (33 & 35 έτη)

Όσο αυξάνεται ο μισθός χωρίς αντίστοιχη αύξηση των ετών ασφάλισης, τόσο μειώνεται η ανταποδοτικότητα, επιβεβαιώνοντας ότι το σύστημα «τιμωρεί» τις απότομες μισθολογικές ανόδους.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στους χαμηλούς μισθούς, όπου τα ποσοστά αναπλήρωσης μπορούν να ξεπεράσουν το 60%, όταν τα έτη ασφάλισης πλησιάζουν τα 37.

Πίνακας 3: Χαμηλοί μισθοί (30 & 37 έτη)

Στους ελεύθερους επαγγελματίες, το τοπίο γίνεται ακόμη πιο σύνθετο. Η ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγεται καθορίζει όχι μόνο το ποσό της σύνταξης, αλλά και το ποσοστό αναπλήρωσης.

Πίνακας 4: Εισφορές 2026 και σύνταξη με 40 έτη

Όσοι παραμένουν επί δεκαετίες στις υψηλότερες κατηγορίες, συχνά διαπιστώνουν ότι πληρώνουν πολύ περισσότερα, χωρίς ανάλογη ανταπόδοση.

Τέλος, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι συγκαταλέγονται στους καθαρούς κερδισμένους των τελευταίων αλλαγών, μετά την κατάργηση της ποινής 30%. Εκτός από το πρόσθετο εισόδημα, εξασφαλίζουν και μόνιμη προσαύξηση σύνταξης.

Πίνακας 5: Προσαύξηση σύνταξης για μισθωτούς συνταξιούχους

Το τελικό συμπέρασμα είναι σαφές: το ασφαλιστικό δεν λειτουργεί γραμμικά. Δεν ανταμείβει πάντα όσους πληρώνουν περισσότερα, αλλά όσους συνδυάζουν σωστά μισθό, έτη ασφάλισης και επιλογές εισφορών. Η σύνταξη άνω του 60% δεν είναι μύθος, αλλά ούτε και δεδομένη. Σε ένα σύστημα με έντονες στρεβλώσεις, η σωστή πληροφόρηση και ο έγκαιρος σχεδιασμός παραμένουν το πιο πολύτιμο «ασφαλιστικό εργαλείο»