Τέλος εποχής για εκατομμύρια ΙΧ: Ποιοι χάνουν αυτοκίνητο από το 2026

Η αντίστροφη μέτρηση για εκατομμύρια παλιά ΙΧ στην Ευρώπη έχει ξεκινήσει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ένα εκτεταμένο σχέδιο υποχρεωτικής απόσυρσης οχημάτων, με βασικό στόχο τη δραστική μείωση των εκπομπών ρύπων και την ανανέωση του στόλου αυτοκινήτων σε όλα τα κράτη-μέλη. Το σχέδιο αυτό αλλάζει ριζικά τα δεδομένα για ιδιοκτήτες παλαιών οχημάτων, ειδικά σε χώρες με μεγάλο πρόβλημα γήρανσης του στόλου.

Η νέα πολιτική βασίζεται στην ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας του αέρα στα αστικά κέντρα, όπου τα παλαιά αυτοκίνητα ευθύνονται για δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό ρύπανσης. Τα γερασμένα ΙΧ, με παρωχημένες τεχνολογίες κινητήρων και ανεπαρκή συστήματα ελέγχου ρύπων, θεωρούνται πλέον ασύμβατα με τους κλιματικούς στόχους της Ευρώπης.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των εξελίξεων. Διαθέτει έναν από τους πιο «γηρασμένους» στόλους αυτοκινήτων στην Ευρώπη, με μέση ηλικία τα 17,3 χρόνια. Το γεγονός αυτό καθιστά χιλιάδες οχήματα υποψήφια για απόσυρση τα επόμενα χρόνια, καθώς πολλά δεν πληρούν ούτε τα βασικά περιβαλλοντικά και τεχνικά πρότυπα που τίθενται πλέον ως προϋπόθεση για κυκλοφορία.

Η υποχρεωτική απόσυρση δεν θα βασίζεται μόνο στην ηλικία. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες προβλέπουν συγκεκριμένα κριτήρια, τα οποία ενεργοποιούν τη διαδικασία ανακύκλωσης ενός οχήματος. Αυτοκίνητα που παραμένουν σε ακινησία για μεγάλο χρονικό διάστημα θα αντιμετωπίζονται ως απόβλητα, χάνοντας ουσιαστικά το δικαίωμα επανακυκλοφορίας τους.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον τεχνικό έλεγχο. Οχήματα που δεν έχουν περάσει ΚΤΕΟ για δύο συνεχόμενα έτη ή έχουν αποτύχει στον έλεγχο χωρίς να επισκευαστούν, θα θεωρούνται ακατάλληλα και θα οδηγούνται υποχρεωτικά σε απόσυρση. Η λογική είναι ότι ένα όχημα που δεν μπορεί να διατηρηθεί σε στοιχειώδη τεχνική κατάσταση δεν έχει θέση στον σύγχρονο στόλο.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και το οικονομικό κριτήριο. Όταν το κόστος επισκευής σοβαρών μηχανικών βλαβών, όπως κινητήρας ή κιβώτιο ταχυτήτων, ξεπερνά την εμπορική αξία του αυτοκινήτου, η απόσυρση θα προτείνεται ως μονόδρομος. Με αυτόν τον τρόπο αποτρέπεται η διατήρηση υπερβολικά παλαιών και επικίνδυνων οχημάτων στους δρόμους.

Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του μέτρου είναι μακροπρόθεσμο αλλά απολύτως συγκεκριμένο. Σύμφωνα με πρόταση της Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων, η απόσυρση θα γίνεται σταδιακά, με βάση τις προδιαγραφές εκπομπών Euro. Η αρχή γίνεται το 2026 με τα οχήματα Euro 1, ενώ ακολουθούν τα Euro 2 το 2030 και τα Euro 3 το 2034.

Η διαδικασία συνεχίζεται με τα Euro 4 το 2039 και τα Euro 5 το 2043, ενώ το 2050 προβλέπεται η απόσυρση ακόμη και των Euro 6. Στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μέχρι τα μέσα του αιώνα να έχει εξαλειφθεί κάθε όχημα υψηλών ρύπων, ανοίγοντας τον δρόμο για καθαρές και εναλλακτικές τεχνολογίες.

Για τους οδηγούς, το νέο πλαίσιο σημαίνει ότι η κατοχή παλαιού αυτοκινήτου δεν θα αποτελεί πλέον απλώς θέμα κόστους, αλλά και κανονιστικής συμμόρφωσης. Η ανανέωση του στόλου μετατρέπεται σταδιακά από επιλογή σε αναγκαιότητα, με άμεσες επιπτώσεις στην καθημερινότητα και τον οικογενειακό προϋπολογισμό.