Τέλος οι χάρτινες αποδείξεις: Τι κερδίζει ή χάνει ο καταναλωτής

Η συζήτηση για το τέλος των χάρτινων αποδείξεων στα σουπερμάρκετ δεν αφορά απλώς το τι παίρνουμε από το ταμείο μετά την πληρωμή. Αγγίζει τον πυρήνα μιας βαθύτερης αλλαγής στο παγκόσμιο λιανεμπόριο, όπου η ψηφιοποίηση, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα και η ευκολία για τον καταναλωτή επανακαθορίζουν πρακτικές δεκαετιών.

Κάθε χρόνο εκτυπώνονται δισεκατομμύρια αποδείξεις για μικρές, καθημερινές αγορές. Το χαρτί που χρησιμοποιείται είναι συνήθως θερμικό, δύσκολα ανακυκλώσιμο και με σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Το αποτέλεσμα είναι τόνοι αποβλήτων, υψηλό ενεργειακό κόστος και αποδείξεις που συχνά καταλήγουν στα σκουπίδια λίγα δευτερόλεπτα μετά την έκδοσή τους.

Παρά το γεγονός ότι πολλοί καταναλωτές αρνούνται συνειδητά την απόδειξη, η νομοθεσία σε αρκετές χώρες εξακολουθούσε μέχρι πρόσφατα να επιβάλλει την αυτόματη εκτύπωσή της. Αυτό ακριβώς το σημείο άρχισε να αλλάζει, καθώς κράτη και αλυσίδες λιανικής επανεξέτασαν τη σκοπιμότητα μιας πρακτικής που δεν συμβαδίζει πλέον με τους στόχους της βιωσιμότητας.

Το νέο μοντέλο που κερδίζει έδαφος είναι απλό στη σύλληψη αλλά ριζοσπαστικό στην εφαρμογή. Η απόδειξη εξακολουθεί να εκδίδεται κανονικά για φορολογικούς και ελεγκτικούς λόγους, αλλά τυπώνεται σε χαρτί μόνο αν το ζητήσει ρητά ο πελάτης. Διαφορετικά, παραμένει σε ψηφιακή μορφή στο σύστημα της επιχείρησης ή αποστέλλεται ηλεκτρονικά.

Η λογική αυτή συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκή Ένωση για την κυκλική οικονομία και τη μείωση της σπατάλης πόρων. Η επιλογή μεταφέρεται στον καταναλωτή, χωρίς να θίγονται τα δικαιώματά του, ενώ ταυτόχρονα περιορίζεται δραστικά η άσκοπη χρήση χαρτιού.

Ωστόσο, η μετάβαση δεν είναι απολύτως ανώδυνη. Οι ψηφιακές αποδείξεις προσφέρουν ευκολία, καλύτερη οργάνωση των εξόδων και άμεση πρόσβαση στο ιστορικό αγορών. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί καταναλωτές εκφράζουν επιφυλάξεις για την παροχή προσωπικών δεδομένων, όπως email ή αριθμό κινητού, θεωρώντας ότι η χάρτινη απόδειξη διασφάλιζε μεγαλύτερη ανωνυμία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η κατάργηση της αυτόματης εκτύπωσης εντάσσεται σε έναν ευρύτερο ψηφιακό μετασχηματισμό. Τα ταμεία αυτοεξυπηρέτησης, οι πληρωμές μέσω κινητού, οι εφαρμογές πιστότητας και τα ψηφιακά πορτοφόλια αλλάζουν ήδη ριζικά την εμπειρία αγορών, μειώνοντας τον χρόνο στο ταμείο και αυξάνοντας την εξατομίκευση.

Πρωτοπόρο παράδειγμα αποτελεί η Γαλλία, όπου από το 2023 η εκτύπωση αποδείξεων δεν γίνεται αυτόματα. Ο καταναλωτής καλείται να δηλώσει αν επιθυμεί απόδειξη και σε ποια μορφή, χαρτί ή ψηφιακή. Το μέτρο εφαρμόστηκε με στόχο τη μείωση αποβλήτων και έχει ήδη αλλάξει τη συμπεριφορά στα ταμεία.